Pürmelal Hali Ne Demek? Toplumsal Cinsiyet, Çeşitlilik ve Sosyal Adalet Perspektifinden İnceleme
—
Pürmelal Hali Ne Demek? Kelimenin Derin Anlamı
İstanbul’da bir sabah işe gitmek için evden çıkarken, kulaklarımda geçen gün duyduğum bir kelime yankılandı: Pürmelal. Hemen kafamda “Pürmelal hali ne demek?” sorusu belirdi. Biraz da olsa farkındaydım; kelime halk arasında zaman zaman kullanılan ama tam anlamıyla herkesin anlayamadığı bir terimdi. Sözlüklerde bir karşılık bulması güçtü, ama daha çok sokakta, mahallede duyduğumuz bir ifadenin içinde çok daha derin anlamlar barındırıyordu. Her ne kadar halk arasında genellikle yorgunluk, stres veya karışıklık hali olarak kullanılsa da, bu kelimenin daha geniş bir sosyal anlamı vardı, bunu hissediyordum. Bu yazıyı yazarken de, aslında bu kelimenin toplumsal cinsiyet, çeşitlilik ve sosyal adaletle nasıl iç içe geçtiğini düşünmeden edemedim.
—
Pürmelal Hali ve Toplumsal Cinsiyet: Farklı İfadeler, Farklı Yükler
Toplumda sıkça karşılaştığım bir gerçek var; kadınlar ve erkekler için “yorgunluk” kavramı farklı biçimlerde algılanıyor. Sokakta yürürken, metrobüste sıkışmışken, bazen işyerinde bile gözlemlediğimde, kadınlar, genellikle, çok daha fazla yük taşıyan ve sürekli bir şekilde kendilerini ispatlama zorunluluğuyla karşı karşıya kalmış gibi hissediyorlar. Oysa erkeklerin daha rahat bir yaşam alanı var. Kadınlar, ister evde, ister iş yerinde olsun, genellikle daha fazla iş ve sorumlulukla mücadele etmek zorunda kalıyorlar. Bu da onların pürmelal halini, yani karışıklık, düzensizlik ve yoğunluk hali deneyimlemelerine sebep oluyor.
Bir arkadaşım, sabah işe gitmeden önce ev işlerini bitirmeye çalışan bir anne olarak, kendi “pürmelal halinin” her gün yeniden başladığını söyledi. Bu karmaşık hal, bir kadın için hayatın her alanında yeniden ve yeniden kurduğu dengeyi ifade ediyor. Evet, belki toplumda pürmelal hali bir yorgunluk, karışıklık ya da stres olarak tarif edilebilir, ama bunun kadınlar için daha fazla baskı ve mücadelenin bir simgesi olduğunu gözlemliyorum. Her şeyin mükemmel olması gerektiği, her anın verimli geçmesi gerektiği bir toplumda, kadınların bu pürmelal hali bir tür “normalleşmiş stres” gibi yaşanıyor.
—
Çeşitlilik ve Pürmelal Hali: Farklı Grupların Deneyimleri
Toplumsal çeşitliliğin arttığı İstanbul sokaklarında yaşadıklarım, pürmelal halinin herkes için aynı olmadığına dair bana birçok ipucu sunuyor. Her kesimin farklı bir deneyimi var. Bir gün, sabah işe gitmek üzere otobüs durağında beklerken, yaşlı bir kadınla kısa bir sohbet ettim. Kendisi, şehrin karmaşasında her sabah aynı şekilde “düzenini kurmaya çalışan” biri olduğunu söyledi. Ne kadar iyi niyetle, işini düzgün yapmaya çalışsa da, yaşadığı çevrede ve toplumda maruz kaldığı bakış açıları, onun için sürekli bir pürmelal hali yaratıyordu.
Bir başka gözlemde, LGBTQ+ topluluğundan bir arkadaşım, kendisinin bu toplumda her an kimliğini gizlemek zorunda kaldığını ve her gün yaşadığı kaygıların, onun pürmelal halini beslediğini anlatmıştı. O kadar dikkatli ve yavaş adımlarla, kendisini ve kimliğini topluma kabul ettirmek zorundaydı ki, bu mücadele bazen tükenmişlik hissi yaratıyordu. Burada, sosyal cinsiyet kimliklerinin ve çeşitliliğin etkisiyle şekillenen bir pürmelal hali söz konusuydu. Toplumsal normlara uymadıkları için, yalnızca kadınlar değil, farklı cinsel kimliklere sahip insanlar da “karışık ve stresli” bir yaşam sürmek zorunda kalabiliyor.
—
Sosyal Adalet ve Pürmelal Hali: Adaletsizliğin Yansıması
Pürmelal halini, sadece bireysel bir yorgunluk olarak düşünmek, onu anlamamak olur. Çünkü bazen pürmelal hali, sadece bireyin psikolojik ya da fiziksel bir hali olarak değil, toplumdaki adaletsizliklerin, eşitsizliklerin de bir yansıması olarak görmek gerekir. Birçok kez gözlemledim ki, toplumun belirli kesimleri -özellikle düşük gelirli aileler ve emekçi sınıflar- sürekli bir kaygı ve belirsizlik içindeler. Ekonomik sıkıntılar, sosyal güvencesizlik ve kötü yaşam şartları, bir kişinin “normal” yaşantısını ciddi şekilde etkileyebilir. Bu da pürmelal hali, yani bir içsel karışıklık ve belirsizlik hissini doğurur.
Bir arkadaşım, toplumda şiddet mağduru olmuş bir kadın olarak, her gün pürmelal bir halde olduğunu, sadece dış dünyadan değil, içsel çatışmalarından da kaçamadığını söyledi. Gözleri de, anlattıkları kadar yorgundu. Bu, sadece kişisel bir durumu değil, genel anlamda toplumsal bir sorunu, bir eşitsizliği işaret ediyordu. Şiddet, ayrımcılık ve sosyal adalet eksiklikleri, pürmelal halinin, sadece ruhsal değil, fiziksel bir hale de dönüşmesine yol açabiliyor.
—
Sonuç: Pürmelal Hali Bir Durumdan Daha Fazlasıdır
Pürmelal hali, kelime anlamı itibarıyla bir karışıklık, bir düzensizlik hali olarak düşünülebilir. Ancak, bu halin sadece bireysel bir deneyim olmadığını, toplumun belirli kesimlerinin yaşamını nasıl şekillendirdiğini de unutmamalıyız. Kadınların, LGBTQ+ bireylerin, düşük gelirli grupların ve şiddet mağdurlarının yaşadığı pürmelal hal, sosyal adaletin ve eşitliğin eksik olduğu bir dünyada, bireylerin her gün taşıdığı ağır yüklerin bir yansımasıdır.
Toplumsal cinsiyet eşitsizliği, çeşitlilik ve sosyal adalet gibi kavramlar, pürmelal halinin şekillendiği temellerdir. Birçok insan, her gün bu karışıklıkla mücadele ediyor. Ancak bir çözüm, yalnızca bireysel çabalarla değil, toplumsal değişimle mümkün olacaktır. Bu değişim, herkes için daha adil bir dünya yaratmak adına atılacak adımların ilk parçası olacaktır.